Tempo Medical 376 - page 19

15
TEMPO MEDICAL – MAART 2015 –
OPINIE
Vanaf de jaren tachtig begonnen ‘geheu-
genconsultaties’ als paddenstoelen uit de
grond te schieten. Martial Van der Linden
en Anne-Claude Juillerat zien die als de ge-
wapende arm van de aanpak die ze veroor-
delen. Waarom? Eerst werden ze gebruikt
om patiënten te rekruteren voor deelname
aan klinische studies met geneesmiddelen
tegen de ziekte van Alzheimer en daarna als
springplank om die geneesmiddelen voor
te schrijven hoewel het niet bewezen was
(en nog altijd niet bewezen is) dat ze effi-
ciënt zijn.
"In een derde fase werd dan het
concept van lichte cognitieve stoornissen
(Mild Cognitive Impairment of MCI) gefor-
muleerd voor mensen met lichte cognitieve
problemen, vooral geheugenstoornissen"
,
zegt Martial Van der Linden.
Die lichte stoornissen werden vroeger
toegeschreven aan de leeftijd. Nu worden
ze gezien als de mogelijke eerste teke-
nen van een ongunstige evolutie naar de
ziekte van Alzheimer.
"Maar bij de over-
grote meerderheid van de mensen die op
raadpleging komen en die zwak presteren
bij een geheugentest, zal het geheugen
stabiel blijven of verbeteren"
, vervolgt de
neuropsycholoog.
Volgens de auteurs van
Penser autrement
le vieillissement
zou recentelijk een vierde
horde zijn genomen : opsporing van een
ziekte van Alzheimer zonder enig symp-
toom. Martial Van der Linden en An-
ne-Claude Juillerat steken een beschuldi-
gende vinger uit naar de farmaceutische
industrie, die alles in het werk stelt om de
ziekte van Alzheimer voor te stellen
"als
een ‘epidemie’ die we moeten bestrijden
en die we tot elke prijs zouden moeten
overwinnen (genezen)."
De geneesmiddelen
die ze in de handel hebben gebracht, zijn
echter zuiver symptomatische geneesmid-
delen waarvan de werkzaamheid op zijn
minst twijfelachtig is.
De verwarring van de symptomen
Dat geneesmiddelen niets bijbrengen, is
voor de aanhangers van de tegenbeweging
nauwelijks een verrassing. Een geneesmid-
del dat de ziekte van Alzheimer zou gene-
zen, is volgens hen utopie. En terecht. De
ziekte van Alzheimer kan volgens hen niet
worden teruggebracht tot één specifieke
oorzaak, maar moet weer worden gesitu-
eerd in het kader van de algemene veroude-
ring. En veroudering is een multifactorieel
proces.
"Het verouderen van de hersenen
maakt deel uit van het avontuur van de
mens. Waarom sommige mensen sneller of
sterker verouderen dan anderen, hangt af
van allerhande factoren en mechanismen
die levenslang meespelen"
, commentari-
eert professor Van der Linden.
Op welke argumenten baseren de auteurs
van het boek zich om te stellen dat de
ziekte van Alzheimer geen homogene en-
titeit is die zou verschillen van het normale
verouderen, maar wel een sterkere verou-
dering weerspiegelt ? Ten eerste hebben
recente studies aangetoond dat er geen
cognitieve symptomen zijn die specifiek zijn
voor de ziekte van Alzheimer. De experts
die door de
Alzheimer Association
en de
National Institutes of Health
waren aan-
gesteld om de criteria van de zogenaamde
ziekte van Alzheimer te herzien, hebben
geconcludeerd dat de expressie van alzhei-
mer op cognitief vlak zeer uiteenlopend
kan zijn. Naast de (soms zeer discrete) ge-
heugenstoornissen, de klassieke pijler van
de diagnose, kunnen de getroffen mensen
allerhande cognitieve stoornissen vertonen
(taal, aandacht, ruimteperceptie …) en
de evolutie kan ook zeer sterk verschillen
van geval tot geval. Soms wordt zelfs een
stabilisering of verbetering gezien, ook op
cerebraal vlak, los van de inname van ge-
neesmiddelen tegen alzheimer. 
Ten tweede bestaan er geen specifieke bio-
logische markers van de ziekte van Alzhei-
mer. De twee histologische markers van
de ziekte van Alzheimer (amyloïdplaten,
neurofibrillaire degeneratie) zijn niet speci-
fiek voor de ziekte. Die worden ook terug-
gevonden bij bijvoorbeeld frontotemporale
dementie en de lewylichaampjesziekte,
terwijl verschillende afwijkingen die bij die
hypothetische entiteiten worden terugge-
vonden, ook voorkomen in de hersenen van
mensen die een diagnose van ziekte van
Alzheimer hebben gekregen.
Een ander significant element is dat de her-
senen van mensen van wie de cognitieve
functies normaal lijken te zijn, toch neuro-
pathologische tekenen kunnen vertonen die
kenmerkend zouden zijn voor dementie.
Anderzijds hebben Zweedse vorsers aan-
getoond dat de hersenzones die aftakelen
bij een ‘normale’ veroudering, dezelfde zijn
als de hersenzones die worden aangetast
bij dementie.
De complexiteit aanvaarden
Martial Van der Linden merkt op dat de
hersenen van de overgrote meerderheid van
de mensen die een diagnose van alzheimer
hebben gekregen, allerhande vaatafwijkin-
gen vertonen. Sommige auteurs vragen zich
"
Het verouderen van de hersenen
maakt deel
uit v
an het avontuur van de mens
. Waarom
sommige mensen sneller of sterker verouderen dan
anderen,
hangt af van allerhande factoren
en mechanismen
die levenslang meespelen "
1...,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18 20,21,22,23,24,25,26,27,28,29,...54
Powered by FlippingBook